Холестеролот е нормален, а ризикот постои? Овој тест го открива скриениот проблем
ApoB тестот на крв сѐ почесто се споменува како попрецизен показател за ризик од инфаркт и атеросклероза отколку класичниот LDL холестерол.
Кардиолозите предупредуваат дека не е доволно да се гледа само „лошиот“ холестерол – важно е да се знае и колку честички го носат низ крвотокот.
„ApoB може да биде подобар показател за ризик од срцеви болести, бидејќи ги одразува сите ‘лоши’ липидни честички што можат да предизвикаат оштетување на артериите, а не само LDL холестеролот“, објаснува кардиологот Trent Orfanos.
Што е ApoB и зошто е важен?
ApoB (аполипопротеин Б) е протеин што се наоѓа на секоја честичка холестерол која има потенцијал да создаде плак во артериите.
Замислете го како „бројач на камиони“ што го пренесуваат холестеролот низ крвта – колку повеќе камиони, толку поголема веројатност дел од товарот да се „залепи“ за ѕидовите на крвните садови.
За разлика од стандардниот липиден панел, ApoB не се мери рутински. Лекарот може да го препорача кај лица со:
• семејна историја на срцеви заболувања
• дијабетес тип 2
• инсулинска резистенција
• метаболен синдром
• покачени триглицериди
ApoB vs LDL: Каде е разликата?
LDL тестот покажува колку холестерол има во крвта, но не и колку честички го носат. А токму бројот на честички е клучен.
Кардиологот Kimberly Campbell објаснува дека LDL честичките се разликуваат по големина.
Можно е мала количина холестерол да биде распоредена во голем број мали честички – а тие полесно навлегуваат во ѕидот на артеријата и создаваат плак.
Затоа, некои луѓе развиваат срцеви заболувања и покрај „нормален“ LDL. ApoB тестот го открива токму тоа – вкупниот број атерогени честички.
Дополнително, ApoB ги опфаќа и:
• VLDL честички
• хиломикрони
• липопротеин(a)
Сите тие се поврзани со кардиоваскуларен ризик.
Кои вредности се ризични?
Иако не постои универзална „идеална“ бројка, вредности од ≥130 mg/dL се поврзуваат со зголемен ризик од срцеви заболувања.
Кај лица со:
• претходен инфаркт
• мозочен удар
• силна семејна историја
лекарите често таргетираат уште пониски вредности.
Важно е да се нагласи дека терапијата не се одредува според една бројка, туку според вкупниот кардиоваскуларен ризик.
Зошто е важно раното тестирање?
Наталожувањето плак може да започне децении пред појавата на симптоми.
Според експертите, дури 90% од срцевите заболувања можат да се превенираат со навремено препознавање на ризикот и соодветни промени во животниот стил.
Кај мажите ризикот расте во средна возраст, додека кај жените значително се зголемува во перименопауза и менопауза поради намалување на естрогенот.
Како да се намали ApoB природно?
1. Намалете заситени масти
Ограничете црвено месо и индустриски производи со палмино масло.
Избирајте риба, јаткасти плодови, мешунки.
2. Зголемете внес на растителни влакна
Овесни снегулки (богати со бета-глукани), јаболки, круши, грав, леќа – помагаат во врзување и елиминација на холестеролот.
3. Физичка активност
Најмалку 150 минути умерено вежбање неделно (брзо одење, велосипед, пливање). Комбинација од кардио и тренинг со тежина дава најдобри резултати.
4. Квалитетен сон и управување со стрес
Недостатокот од сон го зголемува оксидативниот стрес и ја влошува оксидацијата на LDL честичките.
5. Медикаментозна терапија (по препорака од лекар)
Статини, PCSK9 инхибитори, езетимиб и бемпедоична киселина ефикасно го намалуваат ApoB – но најдобар ефект имаат во комбинација со здрав начин на живот.
Заклучок
ApoB тестот претставува попрецизна алатка за рана проценка на ризик од инфаркт, атеросклероза и кардиоваскуларни компликации, особено кај лица со дополнителни ризик-фактори.
Дури и ако холестеролот изгледа „во граници“, ApoB може да открие скриена опасност.
Навремено тестирање, персонализиран пристап и здрави навики се клучни чекори кон подолг и поквалитетен живот, пишува НМД.
