🧠 Чувањето внуци го чува мозокот: најприродниот ментален тренинг во зрелите години
Грижата за внуците носи многу повеќе од радост, смеа и малку хаос во домот.
Според сè поголем број научни истражувања, активната улога на бабите и дедовците може да има значајна врска со здравјето на мозокот, особено кога станува збор за меморијата, јазичните способности и менталната острина.
Научниците сè почесто истакнуваат дека менталната стимулација, чувството на цел и социјалната поврзаност се клучни фактори за здраво стареење — а токму тоа го носи секојдневната интеракција со децата.
📊 Што покажува големата европска студија
Нова, обемна анализа спроведена врз речиси 3.000 баби и дедовци постари од 50 години, вклучени во Англиската лонгитудинална студија за стареење, покажува јасна поврзаност меѓу грижата за внуците и подобрите когнитивни резултати.
Учесниците, со просечна возраст од 67 години, биле следени во периодот од 2016 до 2022 година, при што:
• редовно решавале тестови за меморија и вербална флуентност
• одговарале на прашања за тоа дали и како се грижеле за внуците
Резултатите, објавени во реномираното научно списание Psychology and Aging, покажуваат дека бабите и дедовците кои на било кој начин се вклучени во грижата за внуците имаат подобри резултати на тестовите за паметење и јазик, дури и кога се земаат предвид возраста, образованието и општото здравје.
🗣️ „Не е важно колку често, туку самата улога“
„Најинтересниот наод е што самата улога на баба или дедо што се грижи за внуци има поголемо значење за когнитивното функционирање отколку бројот на часови или конкретната активност“,
објаснува Флавија Череќес, докторaнтка на Универзитетот Тилбург во Холандија и главна авторка на студијата.
Според неа, грижата за внуците комбинира неколку моќни фактори:
• ментална стимулација
• умерена физичка активност
• силно чувство на смисла
• позитивни емоции и социјална вклученост
🎲 Игра, учење, оброци – мозокот сака разновидност
Учесниците опишале различни форми на ангажман, меѓу кои:
• играње со внуците
• помош околу домашни задачи
• подготовка на оброци
• повремено ноќно чување
Интересно е што не постои една „магична“ активност. Напротив, експертите нагласуваат дека разновидноста на активности е таа што создава богата ментална и социјална стимулација, каква што не може да понуди изолирана рутина.
👵 Зошто бабите имаат нешто поголема корист
Иако позитивните ефекти се забележани и кај дедовците, кај бабите е регистрирано побавно когнитивно опаѓање, особено во доменот на меморијата и јазикот.
Експертите претпоставуваат дека ова може да биде поврзано со:
• почеста и подлабока вклученост
• културните улоги на негувателство
• начинот на кој самата улога се доживува емоционално
⚖️ Важно предупредување: не секоја грижа е и корисна
Истражувачите нагласуваат дека грижата за внуците не е автоматски позитивна во сите ситуации. Доколку е доживеана како обврска, притисок или преголем товар, ефектите може да бидат спротивни.
„Клучно е дали ангажманот е доброволен и усогласен со личните можности и желби“,
додава Череќес.
Затоа, експертите советуваат баланс — доволно вклученост за ментална активација, но без чувство на преоптоварување.
👶 Користа е двонасочна – и децата добиваат
Иако фокусот е на здравјето на мозокот кај постарите, научниците потсетуваат дека внуците исто така имаат корист.
Истражување објавено во International Journal of Public Health покажува дека активното присуство на баби и дедовци може да придонесе за:
• подобар когнитивен и јазичен развој кај децата
• поголема емоционална стабилност
• чувство на сигурност и припадност
