Јадете здраво, се движите редовно, спиете доволно – а анализата на крвта сепак покажува висок холестерол. Ако мислите дека холестеролот расте само од мрсна храна и физичка неактивност, вистината е многу посложена.
Современата медицина сè почесто потврдува: холестеролот е огледало на внатрешните процеси во телото, а не само на тоа што има на чинијата, пишува НМД.
🧬 Холестеролот не е непријател – туку неопходна материја
Холестеролот не е отров ниту отпаден производ. Напротив, тој е неопходен за:
• изградба на клеточните мембрани,
• производство на хормони (вклучително и полови и хормони на стрес),
• синтеза на витамин Д,
• создавање жолчка за варење.
Повеќе од 80 % од холестеролот го произведува црниот дроб, а не храната. Затоа, дури и со строга исхрана, вредностите може да останат високи.
⚠️ Проблемот не е количината, туку типот на LDL честичките – малите и густи честички се најопасни, но тие ретко се мерат во стандардните анализи.
🔟 Најчести причини за висок холестерол (кои често се игнорираат)
1️⃣ Намалена функција на тироидната жлезда
Хормоните на тироидната жлезда го регулираат метаболизмот на мастите. Кај хипотироидизам, холестеролот се „заглавува“ во крвта.
📌 Симптоми: замор, сува кожа, опаѓање на косата, запек, чувствителност на студ.
📌 Препорака: проверка на TSH, FT4 и TPO антитела.
2️⃣ Инсулинска резистенција и метаболички синдром
Една од главните причини денес, особено по 35-тата година. Високиот инсулин го тера црниот дроб да создава повеќе триглицериди и „лош“ LDL.
📌 Алармантни знаци: маснотии околу стомакот, глад по јадење, замор наутро.
📌 Анализи: инсулин на гладно + гликозилиран хемоглобин.
3️⃣ Преоптоварен црн дроб
Црниот дроб е главниот „филтер“ за холестерол. Масна болест на црниот дроб често поминува без симптоми, но ги крева липидите.
📌 Причина број 1: шеќер и рафинирани јаглехидрати, а не масти.
📌 Проверка: ALT, AST и ултразвук.
4️⃣ Хронична воспалителна состојба
Холестеролот учествува во имунолошкиот одговор. Кога постои скриено воспаление, неговото производство расте.
📌 Извори: заболување на непцата, автоимуни болести, прекумерна тежина.
📌 Маркер: hs-CRP.
5️⃣ Генетска предиспозиција
Кај фамилијарна хиперхолестеролемија, LDL е многу висок уште од детство.
📌 Знаци: жолти наслаги на капаците, срцеви заболувања во семејството.
📌 Потребен е стручен медицински пристап.
6️⃣ Недоволна физичка активност
Движењето природно го регулира холестеролот. Само 30 минути пешачење дневно може да го намали LDL за 5–10 %.
7️⃣ Хроничен стрес
Кортизолот го поттикнува создавањето масти и холестерол. Луѓето под стрес почесто имаат најопасен тип LDL.
🧘♀️ Техники за релаксација не се луксуз – туку терапија.
8️⃣ Недостаток на сон
Помалку од 6 часа сон го зголемува ризикот од инсулинска резистенција и воспаление.
😴 Идеално: 7–8 часа квалитетен сон.
9️⃣ Одредени лекови
Бета-блокатори, диуретици, хормонска терапија и кортикостероиди можат да го покачат холестеролот.
📌 Совет: секогаш консултација со лекар.
🔟 Возраст и хормонални промени
По 45–50 години, особено кај жените во менопауза, холестеролот природно расте поради пад на естрогенот.
🟢 Заклучок
Високиот холестерол не е казна, туку сигнал од телото. Наместо паника, потребен е поширок пристап: хормони, метаболизам, црн дроб, стрес и начин на живот, пишува НМД.
