📰 Ендометриоза – сериозен, но често занемарен здравствен проблем кај жените
Ендометриозата е состојба што погодува една од осум жени, според податоци од меѓународни истражувања, а експертите предупредуваат дека реалната бројка може да биде и поголема поради недоволна дијагностика и нецелосна статистика.
Овој здравствен предизвик станува сè поактуелен и на Балканот, каде жените честопати со години бараат одговор за својата болка.
Во емисијата „Жена за сва времена“ на телевизијата K1, дипломираниот натуропат Jelena Pak од Здружението на жени Žuto uže посочи дека ендометриозата претставува огромен предизвик и за пациентките и за лекарите.
„Симптомите се алармантни, а конечната дијагноза се поставува исклучиво по оперативен пат, со патохистолошка потврда. Сè друго е сомневање,“ истакна таа.
📌 Што е ендометриоза?
Ендометриозата не е едноставно „гинеколошки проблем“. Станува збор за состојба при која ткиво слично на слузокожата на матката се наоѓа надвор од неа – на јајници, црева, мочен меур, па дури и на органи како бубрег или бел дроб. Во ретки случаи се опишуваат и поекстремни локализации.
Иако најчесто се открива кога жената има проблеми со плодноста, болеста може да постои со години пред да биде препознаена.
⚠️ Симптоми што не смеат да се игнорираат
Главниот симптом е хронична болка – според искуствата на здруженијата, дури 99% од жените пријавуваат континуирана болка.
Но симптомите варираат:
• болка во долниот дел на стомакот и грбот
• силни менструални грчеви
• надуеност, дијареја или констипација
• главоболки и мачнина
• болка при однос
• замор и хормонален дисбаланс
Кај некои жени болката не е изразена, што дополнително ја отежнува раната дијагноза. Постојат случаи на т.н. „замрзната карлица“, каде органите се слепени со прираслици, а симптомите се неспецифични.
👩⚕️ Зошто дијагнозата доцни?
Еден од клучните проблеми е што нема доволно специјалисти за ендометриоза, ниту унифициран пристап во регионот.
Во светот постојат мултидисциплинарни центри каде пациентката се разгледува како целина – гинеколошки, гастроентеролошки, уролошки и хормонално.
На Балканот, пак, жените често минуваат низ долг процес на испитувања пред да добијат точна дијагноза. Болеста може да доведе до намалена оваријална резерва, проблеми со плодноста, па дури и рана менопауза.
Според одредени проценки, до 50% од жените со ендометриоза имаат проблеми со инфертилитет, што ја прави оваа тема исклучително важна за репродуктивното здравје.
Во Македонија нема официјална, јасна статистика за бројот на жени со ендометриоза, што ја прави состојбата „невидлива“ за здравствени системи и политиките.
Според неофицијални податоци и анкети на пациентки, многу жени се соочуваат со неправилни или одложени дијагнози, што дополнително ја отежнува ситуацијата.
🌿 Пристап кон третманот
Современите медицински насоки препорачуваат индивидуализиран пристап – од хормонска терапија, преку хируршки интервенции, до промени во животниот стил.
Експертите нагласуваат дека:
• управувањето со стресот е важно
• балансирана исхрана може да помогне во намалување на воспалението
• суплементацијата се користи исклучиво по консултација со стручно лице
• редовните гинеколошки прегледи се клучни
Секој третман треба да биде под надзор на квалификуван лекар. Самодијагностицирањето и самостојното лекување не се препорачуваат.
🌍 Фактори на ризик во модерното време
Зголемената изложеност на загадување, хроничниот стрес, хормоналните нарушувања и современиот начин на живот се наведуваат како можни фактори што влијаат врз зачестеноста на болеста.
Сепак, науката сè уште истражува што точно ја предизвикува ендометриозата.
🧩 Состојба во Македонија
Иако официјални податоци за бројот на жени со ендометриоза во Македонија не се достапни, експертите и здруженијата за поддршка укажуваат дека проблемот е значаен и дека многумина остануваат без навремена помош или дијагноза. 
Образованието, подобрена дијагностика и поголема поддршка од здравствениот систем се клучни за да се намали одложувањето на дијагнозата и да се подобри квалитетот на живот на жените, пишува НМД.
