Светата Причест, односно Светата Тајна Евхаристија, е централното таинство во православниот духовен живот.
Таа не е обичен обред, туку, според верата на Црквата, примање на Телото и Крвта Христови „за простување на гревовите и за живот вечен“.
Но, како правилно се пристапува кон Светата Причест? Кои се најважните правила и што навистина значи „достојна подготовка“?
1. Духовна подготовка: покајание, исповед и благослов
Основата на подготовката е покајанието.
Православната традиција нагласува дека никој не треба да пристапува кон Светите Тајни без:
• исповед кај духовник или свештеник
• разрешителна молитва
• благослов за причестување
Како што се истакнува во црковната практика:
„Никој не треба да пристапува кон Светите Тајни без да добие благослов од духовникот.“
Честото или поретко причестување не се одредува произволно, туку лично, во разговор со духовникот. Причеста не е награда за „духовна совршеност“, туку дар од Божјата милост.
2. Пост и молитвено правило
За достојна подготовка потребно е:
• да се исполни постот што ќе го наложи духовникот
• да се прочитаат молитвите пред Света Причест
• да се преиспита сопствениот живот од последната исповед
Верникот треба:
• да им прости на сите
• да побара прошка од оние што ги навредил
• да се помири со својата совест
Ова е суштината на духовната подготовка – внатрешно смирување и очистување.
3. Телесна подготовка: пост на вода и воздржување
Вообичаено правило е:
• наутро пред Причест да не се јаде и да не се пие
• без кафе, цигари или мастики
• забите може да се измијат, но без голтање вода
Кога Литургијата е полноќна (на пример за Велигден), воздржувањето од храна и пијалак започнува од вечерта (обично по 19–20 часот).
4. Како се пристапува кон Светата Чаша?
Кога верникот ќе пристапи кон причестување:
• рацете се поставуваат крстообразно на градите
• јасно се изговара крстеното име
• устата се отвора широко
• не се прави крстење пред Чашата, за да не се оттурне Путирот
По примањето на Причеста:
• не се зборува („благодарам“, „амин“ и сл.)
• внимателно се голта честичката
• се внимава да не се истури или исплука
Во некои православни традиции се пие „теплота“ – млака вода со вино – за да не останат честички во устата.
5. Како да се однесуваме по Причеста?
По Причеста се препорачува:
• благодарност кон Бога
• читање на благодарствените молитви
• воздржување од празни разговори
• избегнување на осудување и расправии
Светите Отци советуваат денот да се помине во духовна трезвеност, молитва и мир. Не станува збор за страв, туку за свесност дека верникот примил голем духовен дар.
Интересен духовен совет гласи:
„Плодовите на Светата Причест делуваат ако не ја навредуваме светињата – со видот, со слухот, со јазикот.“
6. Колку често треба да се причестуваме?
Нема универзален број.
Некои верници се причестуваат почесто, други поретко – но секогаш со:
• исповед
• пост
• благослов
• внатрешна подготовка
Важно е да се разбере дека „недостојноста“ не е причина за бегство од Причеста, туку причина за покајание.
Зошто е важна правилната подготовка?
Црковното учење предупредува дека пристапување со нечисто срце – со завист, омраза или непокајан грев – не носи духовна корист.
Затоа подготовката не е формалност, туку процес на внатрешна преобразба.
Светата Причест е дар, но и одговорност.
