Бедата, гладот и сиромаштијата не се само последица на економски кризи, туку – според православното предание – и огледало на духовната состојба на едно општество.
На тоа уште во IV век јасно укажувал Свети Василиј Велики, еден од најзначајните христијански мислители и учители на Црквата.
Неговата поука е едноставна, но силна:
неправдата не настанува само кога некому му се одзема нешто, туку и кога му се ускратува она што можело да му биде дадено.
❖ Човекот не е сопственик, туку управител
Во православното учење, човекот не се смета за апсолутен сопственик на материјалните добра, туку за нивни управител. Сè што ги надминува основните животни потреби носи и одговорност – кон ближниот и кон заедницата.
Храна што пропаѓа, облека што стои неискористена, пари што се чуваат без цел – според Светите отци, тие не се неутрални. Тие стануваат знак на рамнодушност и духовна студеност.
❖ Гревот на пропуштеното добро
Свети Василиј посебно нагласува дека гревот не се состои само во активно нанесување зло, туку и во свесно пропуштање на доброто.
Кога човек има можност да помогне, а одлучува да не направи ништо, тој не го „чува своето“, туку задржува нешто што по својата суштина е наменето за заедничка корист.
„Најлошата форма на кориснољубие е да не им се даде на оние што живеат во беда она што може да пропадне“, предупредува Свети Василиј.
❖ Кога вишокот станува морално прашање
Православното предание јасно учи дека човек не може да се оправда со тоа што формално никому не му наштетил, ако свесно го занемарил доброто што можел да го направи.
Кога некој нема основни средства за живот, а покрај него друг чува неискористен вишок – тогаш, според црковното учење, се нарушува основниот христијански поредок.
Затоа, одбивањето да се помогне на оние што живеат во сиромаштија не се смета само за личен избор, туку за форма на нечесност и духовна тврдост, особено кога станува збор за минливи материјални добра.
❖ Порака што и денес има тежина
Поуките на Свети Василиј и денес звучат актуелно – во време кога се зборува за одржливост, општествена одговорност, солидарност и правилно управување со ресурсите.
Тие нè потсетуваат дека вистинската вредност на материјалното не е во поседувањето, туку во користењето за доброто на другите, пишува НМД.
