Свети Трифун (14 февруари): Обичаи, верувања и што открива времето за родот и годината
Што значат сонцето и дождот на 14 февруари според народната традиција и како се одбележува Трифунден во Македонија?
На 14 февруари, православните верници во Македонија го одбележуваат Свети Трифун – заштитникот на лозјата, виното, плодноста и искрената љубов.
Празникот, познат и како Трифунден, има длабоки корени во народната традиција, особено во лозарските региони како Тиквешијата, Велешко, Гевгелиско и Повардарјето.
Овој ден симболично го означува почетокот на новата лозарска сезона, но во народните верувања има и многу повеќе – од прогноза за родот до заштита од невреме и штетници.
Закројување на лозјата – најважниот обичај
Наутро, лозарите одат во лозјата и закројуваат барем неколку прачки од лозата, по што ги полеваат со вино и изговараат благослови за бериќетна година.
Во народот се вели:
„Колку капки вино на лозата – толку зрна грозје на есен.“
Полевањето со вино не е случајно – тоа е симболичен чин на враќање на дарот на природата. Виното, како производ на лозата, повторно ѝ се принесува како благодарност и молитва за плодност.
Во некои краеви се избира и „кум на лозјето“ – личност која симболично го започнува поткаструвањето и се смета дека носи среќа за целата сезона.
Народни верувања: што значи времето на Трифунден?
Според старите верувања:
• ☀️ Ако денот е сончев и ведар – се очекува посува година и послаб род.
• 🌧️ Ако врне дожд или има мраз – тоа е знак за плодна и бериќетна година.
Овие временски „прогнози“ се дел од народната мудрост, пренесувана со генерации. Иако денес постојат современи агрометеоролошки анализи и системи за заштита на лозјата, традицијата сѐ уште живее во многу семејства.
Свети Трифун како куќна слава
Во одредени македонски семејства, Свети Трифун се празнува и како куќна слава.
Трпезата традиционално содржи:
• славски колач
• варена пченица (жито)
• црвено вино
• домашна погача
Ако празникот не паѓа во пост, на трпезата може да има месо и специјалитети подготвени со вино, додека во посни денови се служат риба и посни јадења.
Во некои региони постои и обичај домаќинот да биде наречен „подрумар“, симболично поврзан со виното и визбата.
Празник на лозарите, но и на љубовта
Интересно е што 14 февруари во народната традиција не се поврзува само со лозјата, туку и со љубовта.
Свети Трифун се смета за заштитник на искрената, благословена љубов, па затоа во народната свест овој ден има двојна симболика – и духовна и земјоделска.
Традиција и современост – како се одбележува денес?
Денес Трифунден се одбележува и со:
• организирани закројувања во винариите
• дегустации на вино
• културни манифестации
• туристички настани во лозарските региони
Овој аспект има и економско значење, бидејќи винскиот туризам, производство на вино, агробизнис и традиционални производи стануваат сѐ поважен сегмент во македонската економија.
