Најдобрите здравствени системи во светот – фокусот не е само на лекувањето
Кои земји имаат најдобро здравство во 2026 година и што можеме да научиме од нив? Анализа со споредба за Македонија и искуства од дијаспората.
Глобалните рангирања за 2026 година, базирани на податоци од CEOWORLD Magazine, The Commonwealth Fund, СЗО и OECD, покажуваат дека најуспешните здравствени системи не се фокусираат само на врвни лекари и брзи прегледи – туку на превенција, дигитализација и еднаков пристап до здравствени услуги.
Според CEOWORLD Health Care Index 2025, првите три места ги заземаат:
1. Тајван
2. Јужна Кореја
3. Австралија
Во топ 10 доминираат азиски и европски земји, што укажува дека различни модели можат да бидат успешни – доколку се добро организирани и финансиски одржливи.
Што ги издвојува?
✔️ Тајван – централизирано национално здравствено осигурување, силна дигитална интеграција и исклучителен фокус на превентивна медицина.
✔️ Јужна Кореја – технолошки напреден систем, кратки листи на чекање и висока достапност на специјалистички услуги.
✔️ Австралија – стабилна јавна инфраструктура и балансиран однос меѓу јавен и приватен сектор.
✔️ Шведска, Холандија, Германија, Норвешка – силни социјални модели со транспарентно финансирање и високи стандарди на квалитет.
Она што е заедничко за овие системи е:
превенција, рана дијагностика, дигитални здравствени картони, инвестиции во медицинска опрема и континуирана едукација на медицинскиот кадар.
Каде е Македонија во оваа слика?
Македонскиот здравствен систем функционира како модел со задолжително здравствено осигурување, со доминантно јавен сектор и ограничен буџет во споредба со развиените економии.
Предности:
• Универзален пристап до основни здравствени услуги
• Квалитетен стручен кадар во одредени специјалности
• Растечки приватен сектор со модерна дијагностика
• Солидна примарна здравствена мрежа
Предизвици:
• Листи на чекање за специјалистички прегледи
• Недостаток на медицински кадар поради миграција
• Ограничена дигитализација
• Финансиски притисоци врз системот
Според здравствени експерти, Македонија има потенцијал за напредок доколку се засили превентивната медицина, скрининг програмите, инвестициите во медицинска технологија и дигиталната трансформација.
Што велат Македонците во дијаспората?
Многу Македонци кои живеат во Германија, Швајцарија, Австралија и Канада често прават споредба меѓу системите.
„Во Германија чекањето за термин може да биде подолго за одредени специјалисти, но организацијата е јасна и дигитално следлива,“ вели Македонка која работи во Минхен.
„Во Австралија превенцијата е сериозно сфатена. Редовните контроли се стандард, а системот потсетува кога треба скрининг,“ додава иселеник од Мелбурн.
Од друга страна, дел од нив нагласуваат дека во Македонија постои поголема флексибилност и директна комуникација со лекарите, особено во приватниот сектор.
Ова укажува дека квалитетот не зависи само од буџетот, туку и од организацијата, транспарентноста и довербата во институциите.
Клучната разлика: Превенција наместо реакција
Најдобрите здравствени системи инвестираат во:
• Скрининг програми
• Рана дијагностика
• Јавно здравје и едукација
• Дигитални здравствени платформи
• Интегрирани здравствени податоци
Наместо да реагираат кога болеста ќе се појави, тие се фокусираат на намалување на ризикот и подобрување на здравствените исходи.
Заклучок
Македонија не е меѓу водечките 20 според глобалните индекси, но тоа не значи дека нема основа за напредок. Клучот лежи во:
• стратегиски инвестиции во здравствена инфраструктура
• задржување на медицинскиот кадар
• дигитализација на здравствените услуги
• засилена превентивна политика
Во ера кога здравството станува еден од најважните столбови на економскиот и социјалниот развој, прашањето не е само „каде сме денес“, туку „каде сакаме да бидеме во следната деценија“.
