Ги користиме речиси автоматски – во шега, во нервоза или во секојдневен разговор – без никогаш да застанеме и да се запрашаме од каде навистина доаѓаат.
Еден од тие изрази е и добро познатото „глупав како даска“, кое не се користи само на Балканот, туку е дел од разговорниот јазик и во Македонија.
Но, дали знаете дека овој израз воопшто не е случаен, ниту пак настанал како навреда без значење?
📚 Што всушност значи „даска“?
Според објаснувањето објавено на популарната едукативна платформа „Потекло на зборови“, зборот „даска“ има далеку подлабоки јазични корени отколку што се претпоставува.
„Зборот ‘даска’ потекнува од латинскиот discus, односно од старогрчкиот diskos, со значење ‘тркалезна подлога, тацна, плоча за јадење’.“
Од истиот јазичен корен настанале и:
• германскиот tisch (маса),
• англискиот dish (чинија, храна),
• како и desk (работна маса), кој во средниот век влегол преку италијанскиот desco.
Со текот на времето, значењето се проширило – од дрвена тацна до рамна дрвена површина, односно она што денес го нарекуваме даска.
🗣️ Што значи „до даска“?
Во македонскиот (како и во српскиот) разговорен јазик, изразот „до даска“ означува:
• целосно,
• до крај,
• без остаток.
Затоа велиме:
• „пуштено до даска“,
• „пијан до даска“,
• „глупав како даска“.
Изразот не се однесува на интелигенцијата буквално, туку ја нагласува апсолутноста – нешто што е „до крај“, без нијанси.
🚗 Врската со автомобилите
Интересен е и жаргонскиот корен од автомобилската култура. Кај возилата, даската е подлогата до која се притиска педалата за гас.
Оттука доаѓа и изразот:
„Гас до даска“ – односно притиснато до самиот крај.
Истата логика, со текот на времето, се пренела и во говорот.
🧠 Јазикот како огледало на секојдневието
Изразот „глупав како даска“ денес го користиме често несвесно, но неговото потекло покажува нешто важно:
јазикот не е случаен, туку жив систем што ги собира искуствата од секојдневниот живот, технологијата и културата.
