Кои масти навистина му штетат на срцето – и зошто одговорот не е толку едноставен
Со децении, намирници како сланина, кајмак, путер и свинска маст беа етикетирани како главни „виновници“ за срцеви и васкуларни заболувања.
Овие препораки, кои потекнуваат уште од осумдесеттите години на минатиот век, оставија длабока трага во јавното мислење.
Но, современите нутриционистички истражувања покажуваат дека сликата е многу посложена.
Според д-р Данијела Ристиќ Медиќ, виш научен соработник во Центарот за истражување на исхраната и метаболизмот при Институтот за медицински истражувања, природните заситени масти сами по себе не се единствениот фактор за оштетување на крвните садови.
„Прекумерниот внес на заситени масти може да го зголеми вкупниот холестерол, но истовремено го зголемува и добриот HDL холестерол. За формирање на наслаги во крвните садови не е доволен само холестеролот – неопходен е и воспалителен процес“, објаснува таа.
Каде навистина настанува проблемот?
Воспалителните процеси, според експертите, најчесто се поттикнати од транс-мастите – индустриски изменети масни киселини кои се додаваат за подолг рок на траење и подобра текстура на храната.
Тие најчесто се наоѓаат во:
• делумно хидрогенизирани растителни масла
• маргарини и индустриски намази
• лиснато тесто и пекарски производи
• кондиторски производи и индустриски слатки
• одредени сувомеснати производи
Истражувањата покажуваат дека редовниот внес на околу 5 грама транс-масти дневно може да го зголеми ризикот од кардиоваскуларни заболувања за повеќе од 20%.
„Транс-мастите не треба да надминуваат 1% од вкупниот дневен внес на масти, а најдобро е целосно да се избегнуваат“, нагласува д-р Ристиќ Медиќ.
Што е со маслата што секојдневно ги користиме?
Податоците укажуваат дека голем дел од домаќинствата користат рафинирано и нерафинирано сончогледово масло, често во количини поголеми од препорачаните.
Истовремено, позитивен тренд е растечката употреба на маслиново масло, кое се смета за поповолно од аспект на кардиоваскуларното здравје.
Кои масти се сметаат за „пожелни“?
Покрај умерената употреба на природни масти, експертите препорачуваат редовен внес на есенцијални масни киселини, особено омега-3.
Тие природно се наоѓаат во:
• масна риба (лосос, харинга, скуша)
• ленено семе и ленено масло
• чиа семки
• јаткасти плодови
Овие масти имаат докажана улога во поддршка на нормалната функција на срцето и крвните садови, како дел од урамнотежена и разновидна исхрана.
