Што му се случува на телото кога му недостига витамин Д?
Витамините често ги замислуваме како мали теглички на полиците во аптеките, но во реалноста тие се темел на нормалното функционирање на организмот. Без нив, телото тивко почнува да испраќа сигнали дека нешто не е во ред.
Еден од најважните, но и најчесто занемарени витамини, е витаминот Д, познат и како „витамин на сонцето“.
Неговата улога оди далеку подалеку од здравјето на коските – тој има директно влијание врз имунитетот, мускулите, срцето, мозокот, па дури и расположението.
По 50. година, способноста на организмот да го создава овој витамин значително опаѓа, што ја прави оваа возраст критична, пишува НМД.
🔬 Научна основа: што всушност е витамин Д?
Витаминот Д е витамин растворлив во масти и постои во два главни облици:
• Витамин Д2 (ергокалциферол) – присутен во растителни извори
• Витамин Д3 (холекалциферол) – се синтетизира во кожата под влијание на сончевите УВ-зраци и се внесува преку храна од животинско потекло
Откако ќе влезе во организмот, тој се претвора во активна форма која регулира:
• здравје на коските и мускулите
• имун одговор
• функција на срцето и мозокот
• клеточна регенерација и здравје на кожата
„Витаминот Д делува како хормон, а не само како витамин“, наведуваат бројни медицински публикации.
⚠️ Што се случува кога има недостаток на витамин Д?
1. Ослабен имунитет
Луѓето со ниски вредности на витамин Д почесто се соочуваат со инфекции, настинки и вируси. Истражувања покажуваат дека оптималното ниво е поврзано со поблаг тек на респираторни заболувања.
2. Хроничен замор
Дури и по доволен сон, телото останува без енергија. Недостатокот на витамин Д влијае врз клеточниот метаболизам и создава чувство на постојана исцрпеност.
3. Болки во коски и мускули
Без доволно витамин Д, апсорпцијата на калциум е намалена. Кај возрасните тоа може да доведе до остеопенија и остеопороза, а кај децата до рахитис.
4. Промени во расположението
Витаминот Д учествува во синтезата на серотонин. Неговиот недостаток се поврзува со депресивни состојби, анксиозност и губење на мотивацијата.
5. Засилено опаѓање на косата
Ниските нивоа на витамин Д можат да го нарушат циклусот на раст на влакното, што е чест проблем, особено кај жените.
6. Поголем ризик од хронични болести
Научните податоци укажуваат на поврзаност меѓу нискиот витамин Д и срцеви заболувања, дијабетес тип 2 и одредени автоимуни состојби.
👥 Кои лица се во најголем ризик?
• лица над 50 години
• луѓе кои ретко се изложени на сонце
• лица со зголемена телесна тежина
• лица со заболувања на дигестивниот систем, црниот дроб или бубрезите
• луѓе со потемна кожа
🥗 Храна богата со витамин Д
Иако сонцето е главниот извор, одредени намирници можат да помогнат:
• масни риби: лосос, сардина, скуша, туна
• жолчка од јајце
• масло од црн дроб на бакалар
• печурки (особено шитаке и буковка)
• збогатени млечни производи и житарки
☀️ Зошто сонцето не е секогаш доволно?
• од октомври до април УВ-зраците се послаби
• кремите за сончање ја намалуваат синтезата
• со возраста, кожата произведува помалку витамин Д
• генетски фактори можат целосно да ја попречат синтезата
💊 Суплементација – кога е потребна?
Ако вредностите се под 30 ng/ml, лекар може да препорача:
• капки
• капсули
• сублингвални спрејови
⚠️ Важно: високите дози без медицински надзор можат да бидат штетни за бубрезите и срцето.
🧪 Како да го проверите нивото?
Единствениот сигурен начин е крвен тест. Редовната проверка е особено важна по 50. година.
