Зошто овие параметри растат нагло – и како навреме да ги ставите под контрола
Високите триглицериди и покачениот LDL („лош“) холестерол се меѓу најчестите тивки ризик-фактори за срцево-садови заболувања.
Иако често се спомнуваат заедно, лекарите предупредуваат дека и двата параметри можат сериозно да го нарушат здравјето на срцето – особено кога се покачени истовремено.
„Не постои безопасно покачување – и триглицеридите и LDL холестеролот, кога се надвор од препорачаните граници, постепено го зголемуваат ризикот од атеросклероза“, посочуваат кардиолозите.
Што всушност е холестеролот – и зошто не е секогаш „непријател“?
Холестеролот е масна супстанција која природно се создава во организмот и има клучна улога во повеќе витални процеси.
Се произведува во црниот дроб, но се внесува и преку храната – особено од производи од животинско потекло (месо, млечни производи, јајца).
Неговите главни функции вклучуваат:
• изградба на клеточни мембрани
• создавање на хормони (естроген, тестостерон)
• синтеза на витамин Д
• создавање жолчни киселини неопходни за варење на мастите
Бидејќи не се раствора во крвта, холестеролот се транспортира преку липопротеини, од кои најважни се:
🔸 LDL – „лош“ холестерол
• го носи холестеролот од црниот дроб кон клетките
• кога е покачен, се таложи на ѕидовите на крвните садови
• директно е поврзан со појава на атеросклероза
🔸 HDL – „добар“ холестерол
• го враќа вишокот холестерол назад во црниот дроб
• има заштитна улога за срцето и крвните садови
Што се триглицеридите – и зошто лекарите сè почесто предупредуваат?
Триглицеридите се уште еден вид масти во крвта. Телото ги создава од калории кои не се искористени веднаш, а потоа ги складира во масните клетки. Кога е потребна енергија – тие се ослободуваат.
Проблемот настанува кога нивото е хронично покачено.
Најчести причини за високи триглицериди:
• внес на повеќе калории отколку што телото троши
• прекумерна телесна тежина
• пушење
• редовна употреба на алкохол
• одредени лекови (диуретици, хормонска терапија, стероиди, бета-блокатори)
• лошо контролиран дијабетес тип 2
• заболувања на црниот дроб, бубрезите или штитната жлезда
• генетска предиспозиција
Референтни вредности што не треба да се игнорираат
Триглицериди (mmol/L):
• до 1,70 – нормални
• 1,80–2,20 – гранично високи
• 2,30–5,60 – високи
• над 5,80 – многу високи
Холестерол (mg/dL):
• вкупен холестерол: идеално околу 150
• над 200 се смета за висок
• LDL: под 100 (колку понизок, толку подобро)
Што е поопасно: триглицеридите или LDL холестеролот?
Медицинскиот одговор е јасен:
👉 Најопасна е комбинацијата.
Високите триглицериди го засилуваат штетното дејство на LDL холестеролот и заедно значително го зголемуваат ризикот од:
• срцев удар
• мозочен удар
• хронична атеросклероза
Како да ги ставите под контрола – без екстреми
Според здравствените препораки, начинот на живот е првата линија на одбрана:
• намалете внес на заситени масти (пржена храна, масно месо)
• избегнувајте транс-масти и индустриски преработена храна
• зголемете внес на растителни влакна
• внесувајте омега-3 масни киселини (риба, ореви, ленено семе)
• редовна физичка активност
• прекин со пушење и алкохол
• медикаментозна терапија – исклучиво по совет на лекар
„Навремената контрола на липидниот профил е една од наједноставните, но најмоќни превентивни мерки“, нагласуваат лекарите.
