Недостатокот од сон не е безопасен: Приказна што треба да ја прочитате
Хуманоста понекогаш има висока цена – особено кога се занемарува сопственото здравје.
Тоа на најтежок начин го научил 32-годишниот Том Гревс од Лондон, кој пред неколку години организирал хуманитарен „лајв стрим“ за собирање средства за бездомници.
Намерата била благородна, но последиците биле сериозни: осум дена без сон, психотична епизода и четиринеделна хоспитализација, пишува НМД.
Како сè започнало
Во март 2021 година, како 27-годишен диџеј и организатор на настани, Том започнал онлајн акција за поддршка на локална организација што им помага на бездомници.
Почетната енергија била позитивна, ентузијастичка, но постепено се претворила во опсесија.
„Колку повеќе работев, толку повеќе бев напнат и возбуден. Идеите ми се редеа, а мозокот едноставно не можеше да се исклучи. Една непроспиена ноќ станаа две, па три, додека целосно не го изгубив чувството за време и сон“, раскажал Том.
Недостатокот од сон почнал да влијае на неговата перцепција и расудување. Првичната цел – да се соберат неколку стотици евра – прераснала во мегаломански планови.
„Скромната цел прерасна во план тежок милиони. Бев убеден дека можам да ги решам најголемите светски проблеми – од расизам и сексизам до војни и рак. Имав решение за сè. Сè што зборував имаше смисла само за мене“, признал тој.
Кога реалноста почнува да се губи
По осум дена без сон, семејството забележало дека нешто сериозно не е во ред и повикало итна помош. Во болница, Том бил целосно одвоен од реалноста.
„Бев сигурен дека сум во студио и дека ме снимаат скриени камери. Лекарите и медицинските сестри беа актери во мојот ријалити. Пеев, танцував, трчав. Еднаш дури и прескокнав медицинска сестра“, раскажал тој, додавајќи дека една сестра се пошегувала: „Ако продолжиш вака, ќе добиеш Оскар“.
Лекарите дијагностицирале манична епизода со психотични симптоми, предизвикана од екстремен стрес и целосен недостаток од сон.
Првиот вистински сон по осум дена го добил со медикаментозна терапија. Во болница останал четири недели.
„Кога ме отпуштија, бев тажен и посрамен. Ми се чинеше дека животот ми е уништен. Но предупредувањето на лекарите дека морам да научам да спијам, или повторно ќе изгубам контакт со реалноста, ми го смени животот. Сфатив дека сонот е најважен“, изјавил Том.
Хронична несоница: што навистина му се случува на телото?
Стручните медицински извори предупредуваат дека долготрајниот недостаток од сон (хронична несоница) може да доведе до:
• когнитивни нарушувања и проблеми со концентрацијата
• раздразливост и анксиозност
• хормонален дисбаланс
• зголемен ризик од депресија
• манични или психотични епизоди кај чувствителни лица
• кардиоваскуларни проблеми
• ослабен имунитет
Во екстремни случаи, како во оваа приказна, целосната депривација од сон може да предизвика губење на контакт со реалноста.
Кога треба да се јавите на лекар?
Консултација со матичен лекар или психијатар е препорачлива ако:
• не спиете повеќе од 48 часа по ред
• имате чувство на нереалност или халуцинации
• забележувате нагли промени во расположението
• имате „тркачки“ мисли и невозможност да го „исклучите“ мозокот
• несоницата трае повеќе од две недели
Раната интервенција може да спречи сериозни последици.
Совети од конвенционалната медицина
✔ Редовен распоред на спиење
✔ Ограничување на кофеин и енергетски пијалаци
✔ Исклучување на екрани најмалку 60 минути пред спиење
✔ Когнитивно-бихејвиорална терапија за несоница (CBT-I)
✔ Медикаментозна терапија – исклучиво по препорака од лекар
Поддршка од алтернативни пристапи (како дополнување)
✔ Чај од валеријана или маточина
✔ Магнезиум пред спиење
✔ Техники на длабоко дишење и медитација
✔ Јога за релаксација
✔ Ароматерапија со лаванда
Важно е овие пристапи да се користат како дополнување, а не како замена за медицински третман кога состојбата е сериозна.
Пораката на приказната
Приказната на Том не е само лична драма – таа е потсетник дека хуманоста не смее да оди на сметка на здравјето. Сонот не е луксуз, туку биолошка потреба без која телото и умот не можат да функционираат.
