Што да јадете ако имате артритис? Стручни препораки за исхрана, симптоми и анализи што треба да ги направите
Артритисот не е „болест на староста“, туку хронична состојба што сè почесто ги погодува и лицата во активна работна возраст.
Болката, утринската вкочанетост и отокот на зглобовите можат сериозно да го нарушат квалитетот на животот – но добрата вест е дека исхраната и животниот стил имаат значајно влијание врз симптомите, пишува НМД.
Нутриционистите нагласуваат дека „малите промени во чинијата можат да направат голема разлика во зглобовите“.
📊 Колку е чест артритисот во Македонија?
Според податоци од Институтот за јавно здравје и европските здравствени регистри:
• Се проценува дека околу 10–15% од возрасната популација во Македонија има некаков облик на артритис.
• Остеоартритисот е најчест – почест кај лица над 50 години.
• Ревматоидниот артритис зафаќа околу 0,5–1% од населението.
• Жените заболуваат два до три пати почесто од мажите (особено кај автоимуниот ревматоиден артритис).
• Дебелината, седечкиот начин на живот и стареењето на популацијата се главни фактори за порастот на случаите.
Овие бројки ја следат европската статистика, каде дегенеративните заболувања на зглобовите се меѓу водечките причини за хронична болка.
🦴 Што е артритис и зошто настанува?
Артритис значи воспаление на зглобовите. Постојат повеќе форми, но најчести се:
• Остеоартритис – дегенеративно оштетување на ’рскавицата (поврзано со стареење, прекумерна тежина и механички притисок).
• Ревматоиден артритис – автоимуна болест при која имунолошкиот систем ги напаѓа зглобовите.
Причините се комбинација од:
• генетика,
• хормонални фактори,
• воспалителни процеси,
• прекумерна телесна тежина,
• исхрана богата со заситени и транс масти.
⚠️ Најчести симптоми
• Болка во зглобовите (колена, колкови, раце, ’рбет)
• Утринска вкочанетост подолга од 30 минути
• Оток и чувство на топлина во зглобот
• Намалена подвижност
• Замор (често кај ревматоиден артритис)
Доколку симптомите траат повеќе од неколку недели, потребна е стручна проценка.
Домашен лек за артритис, ишијас, реума, колена, шилци особено во пета, болки во зглобови
🧪 Кои лабораториски анализи се препорачуваат?
Матичниот лекар обично упатува на:
• CRP (Ц-реактивен протеин)
• Седиментација (ESR)
• Ревматоиден фактор (RF)
• Anti-CCP антитела
• Витамин Д
• Комплетна крвна слика
По потреба се прави и:
• Рендген
• Ехо на зглоб
• Магнетна резонанца
👉 За дијагноза и третман најсоодветен специјалист е ревматолог. Во случаи на дегенеративни промени може да биде вклучен и ортопед.
🥗 Дали исхраната навистина влијае?
Сè повеќе истражувања потврдуваат дека хроничната воспалителна реакција е директно поврзана со начинот на исхрана.
1️⃣ Контрола на телесната тежина
Секој вишок килограм создава дополнителен притисок врз колената и колковите.
Истражувањата покажуваат дека намалување од само 0,5 кг може да намали оптоварување на колената и до 2 кг при движење.
Клучни зборови: дебелина, болка во колена, намалување на тежина, метаболно здравје.
Лек за ишијас, дископатија, шилци, артритис и ревматизам, помага при сите дегенеративни болести
2️⃣ Омега-3 масни киселини
Современата исхрана содржи премногу омега-6, а премалку омега-3 масни киселини.
Идеален однос: 2:1 до 4:1 (омега-6 : омега-3)
Во реалноста често е 20:1 или повеќе.
✔ Извори на омега-3:
• лосос
• сардини
• харинга
• туна
• ленено семе
• ореви
Омега-3 имаат антиинфламаторно дејство и можат да ги ублажат симптомите кај ревматоиден артритис.
3️⃣ Витамин Д
Ниски вредности на витамин Д се поврзуваат со зголемен ризик од остеоартритис и ревматоиден артритис.
Препорачана дневна доза:
600–800 IU (понекогаш и 1000 IU, според препорака на лекар).
Извори:
• сончева светлина
• масна риба
• збогатено млеко
Во зимски период често е потребна суплементација по лабораториска проверка.
4️⃣ Овошје и зеленчук со силна боја
Богати со каротеноиди и антиоксиданси што ги намалуваат воспалителните процеси:
• морков
• тиква
• батат
• црвена пиперка
• спанаќ
• кељ
• бобинки
• портокал
Овие намирници се основа на антиинфламаторната медитеранска исхрана.
❌ Што ја влошува состојбата?
• Заситени масти (црвено месо, путер, полномасни млечни производи)
• Транс масти (маргарин, индустриски печива, пржена храна)
• Прекумерен внес на шеќери
• Алкохол во големи количини
🩺 Кога да побарате лекарска помош?
• Ако болката трае повеќе од 4 недели
• Ако имате симетрична болка во зглобовите
• Ако имате оток, црвенило и замор
• Ако во семејството има автоимуни заболувања
Раната дијагноза значително го подобрува исходот.
📌 Заклучок
Артритисот е хронична, но контролирана состојба.
Со комбинација од:
✔ правилна исхрана
✔ контрола на тежината
✔ физичка активност
✔ навремена дијагностика
✔ соодветна терапија
може значително да се намалат болката и воспалението.
Исхраната не е замена за терапија – но е силен сојузник во третманот, пишува НМД.
Како да се излекува окостувањето или коскената смрт и артритисот: Лекови кои делуваат за 10 дена
