Ако постите, не разгласувајте го тоа: Тивката духовна сила што многумина ја забораваат
Во време кога речиси секој оброк, мисла или лична одлука завршува на социјалните мрежи, една стара духовна порака повторно станува актуелна: ако постите, не разгласувајте го тоа.
Постот, особено за време на Велигденскиот пост, отсекогаш се сметал за личен и тивок чин на вера, а не за јавна изјава или дел од дигиталниот идентитет.
Денес, кога објавите со посна храна, броење денови или лични откажувања стануваат сè почести, духовниците потсетуваат на суштината – постот не е за очите на другите, туку за преображување на срцето.
Постот во светлината на Евангелието
Во Евангелието според Матеј стои јасна поука: кога постиш, „биди помазаник и измиј го лицето, за да не им покажеш на луѓето дека постиш“.
Ова не е забрана да се зборува, туку повик кон внатрешна искреност и смирение. Постот не треба да создава впечаток, туку преобразба.
Според учењето на Македонска православна црква – Охридска архиепископија, постот има три столба:
• воздржување од одредена храна,
• воздржување од лоши мисли и зборови,
• засилена молитва и милосрдие.
Без овие три елементи, постот се сведува само на диета.
Зошто нашите предци го криеле постот?
Во народната духовност постоело верување дека смирението ја чува благодатта, а гордоста ја оттурнува.
Се велело: „Пости за Бога, не за светот.“
Во многу семејства постот бил лична одлука на совеста. Не се поставувало прашањето „дали постиш?“, туку секој тивко го носел својот подвиг.
Старите верувале дека ако човек почне да се гордее со постот, тој ја губи неговата духовна вредност. Затоа постот бил начин да се скроти егото, а не да се истакне.
Психологија на тивката дисциплина
Современата психологија потврдува нешто што духовноста одамна го знае:
Внатрешната мотивација е посилна од надворешната потврда.
Кога човек пости заради лична вера и убедување, ефектот врз неговата самодисциплина и емоционална стабилност е подлабок.
Но, кога постот станува средство за добивање признание, лајкови или одобрување, вниманието се префрла од суштината кон реакцијата на другите.
Ова не значи дека споделувањето е грев. Прашањето е:
Зошто го споделуваме? За инспирација или за потврда?
Здравствени аспекти на постот – што велат експертите?
Медицински гледано, умерениот пост може да има одредени придобивки:
• подобрување на метаболичката рамнотежа,
• намалување на воспалителни процеси,
• подобра контрола на апетитот.
Сепак, лекарите предупредуваат дека постот треба да биде прилагоден на здравствената состојба, особено кај хронично болни лица, бремени жени или лица со хормонални нарушувања.
Важно е да се нагласи: црковниот пост не е наменет да го наруши здравјето, туку да донесе духовна и телесна рамнотежа.
Постот во ерата на социјалните мрежи
Живееме во култура на споделување. Сепак, некои искуства добиваат најголема вредност токму кога остануваат лични.
Духовниците често советуваат:
„Постот е разговор помеѓу човекот и Бога. Не му е потребна публика.“
Можеби токму затоа ова старо правило денес звучи толку современо.
Практични духовни совети за време на пост
✔ Наместо да објавувате што не јадете, обидете се да направите едно добро дело без никој да знае.
✔ Наместо да броите денови, поставете си духовна цел (помирување, простување, контрола на гневот).
✔ Ако зборувате за постот, правете го тоа со почит и без споредување со другите.
✔ Не осудувајте ги оние што не постат – постот е лична одлука.
Суштината во една реченица
Постот не е промена на менито, туку промена на срцето.
А срцето се преобразува во тишина, пишува НМД.
