Што никако не смее да се прави на Јованден: верувања што нашите стари строго ги почитувале
На 20 јануари, Православната црква го празнува Соборот на Свети Јован Крстител, во народот познат како Јованден.
Овој празник доаѓа веднаш по Крстовден и Богојавление и е посветен на светителот кој го крстил Исус Христос во реката Јордан.
Во народната традиција, Јованден отсекогаш се сметал за ден со силна духовна енергија, па токму затоа биле поврзани бројни обичаи, забрани и верувања кои имале за цел заштита на домот, семејството и здравјето, пишува НМД.
Кој бил Свети Јован Крстител?
Според црковното предание, Свети Јован има исклучително место меѓу евангелските личности.
Роден е од старите родители Захарија и Елисавета, по долги молитви и Божја милост. Поголемиот дел од животот го поминал во пустината, водејќи строг подвижнички живот, проповедајќи покајание и крштевајќи го народот.
Тој е светителот кој го најавил доаѓањето на Месијата и го крстил Христос, а неговата маченичка смрт длабоко се врежала во народната свест.
Народни обичаи на Јованден што и денес се паметат
Со овој празник се поврзани бројни стари обичаи, од кои дел се задржале и до денес.
Миење на иконите – обичај што некогаш бил задолжителен. Еден од најстарите обичаи бил миењето на иконите.
По утринската молитва, иконите се носеле на река, бунар или извор, се миеле со чиста вода и се бришеле со бела крпа. Се верувало дека иконата се „освежува“, а домот се штити од несреќи и болести.
Во народот постоело верување дека оној што ќе го прескокне овој обичај може да си навлече немир или лоша среќа.
Што никако не се прави на Јованден?
Иако Црквата не пропишува строги забрани, народните верувања биле мошне јасни.
👉 Не се зема нож во рака
Ова правило е најпознато и е поврзано со страдањето и обезглавувањето на Свети Јован.
Дополнително, според народното верување:
• жените не користеле ножици, игли и плеиво, за глувците да не го глодаат платното и облеката,
• не се јаде и не се пие ништо црвено, бидејќи бојата ја симболизира невино пролеаната крв на светителот.
Овие правила се почитувале од страв, но и од длабока почит кон празникот.
Ден поволен за патување и нови врски
За разлика од многу други празници, Јованден се сметал за добар ден за патување.
Се верувало дека Свети Јован ги штити патниците и ги чува од несреќи.
Во народот бил познат и обичајот на кумство и побратимување, бидејќи Свети Јован се сметал за симбол на чесност, праведност и цврст карактер.
Во што уште верувал народот?
Според старите верувања, Свети Јован стои на преминот меѓу овој и задгробниот свет и ги пропушта душите на починатите.
Тој се сметал за заштитник на многу занаети и луѓе во неволја, меѓу кои:
• пејачи и музичари,
• кројачи, кожари и крзнари,
• гостилничари,
• болни, затвореници и оние што страдаат неправда.
Токму затоа, Јованден се сметал за ден кога не треба да се предизвикува судбината, туку да се помине мирно, со почит и благодарност.
