Нова пирамида на исхрана: Што се менува и зошто тоа предизвикува дебати?
Новата пирамида на исхрана, претставена во рамки на Dietary Guidelines for Americans 2025–2030, означува значајна промена во начинот на кој официјалните институции ја дефинираат здравата исхрана.
Документот, објавен на почетокот на јануари 2026 година од Министерството за земјоделство (USDA) и Министерството за здравство и социјални услуги (HHS), веќе предизвика бурни реакции меѓу нутриционистите и јавноста.
Она што најмногу изненади е фактот дека намирниците кои со децении беа основа на пирамидата – сега се поместени кон дното, пишува НМД.
Се урива старата пирамида на исхрана: Што препорачуваат новите официјални насоки?
🥗 Фокус на „вистинска храна“, а не на калории
Новите насоки јасно го истакнуваат приоритетот:
целосни, минимално преработени намирници наместо индустриска храна и рафинирани јаглехидрати.
Во секојдневната исхрана се препорачуваат:
• овошје и зеленчук,
• интегрални житарки,
• квалитетни протеини,
• здрави масти.
Целта е намалување на „празните калории“ и подобар внес на хранливи материи.
🍗 Протеините стануваат централниот столб
За разлика од старата пирамида, каде што доминираа житарките, протеините и здравите масти сега се во основата на моделот.
Насоките препорачуваат внес од 1,2 до 1,6 грама протеини по килограм телесна маса дневно, особено кај:
• деца и адолесценти,
• постари лица,
• физички активни луѓе.
Извори на протеини:
• месо, риба и живина,
• јајца,
• полномасни млечни производи,
• јаткасти плодови и семки,
• мешунки (грав, леќа, наут, соја).
🥦 Овошје, зеленчук и житарки – но со нова рамнотежа
Овошјето и зеленчукот остануваат важни, со препорака од најмалку 5 порции дневно, додека интегралните житарки се ограничуваат на 2–4 порции дневно – значително помалку отколку во претходните модели.
Оваа промена отвори прашања околу внесот на влакна, клучни за:
• здравје на цревата,
• контрола на холестерол,
• телесна тежина.
🥑 Здравите масти – од непријател до сојузник
Маслиново масло, авокадо, јаткасти плодови и риба богата со омега-3 масни киселини се препорачуваат како редовен дел од оброците.
Сепак, експертите предупредуваат дека заситените масти и натриумот не смеат да се игнорираат, особено кај луѓе со кардиоваскуларен ризик.
🚫 Шеќерот и ултра-преработената храна – на дното
Новата пирамида јасно повикува на:
• минимален внес на додаден шеќер,
• избегнување засладени газирани пијалаци,
• значително намалување на ултра-преработената храна.
Ова се поврзува со растот на дебелината, дијабетесот и хроничните болести.
⚠️ Каде се појавуваат критиките?
Дел од стручната јавност предупредува на:
• можен пад на внесот на влакна,
• еколошки последици од зголемена потрошувачка на месо,
• ризик од погрешно толкување на препораките за масти.
Како што истакнува Американското здружение за срце, рамнотежата останува клучна.
🟢 Заклучок
Новата пирамида на исхрана не нуди „универзален рецепт“, туку повик за поинформиран избор: повеќе квалитет, помалку индустрија, повеќе свесност за тоа што навистина ставаме на чинијата, пишува НМД.
