Проблемите со дигестијата стануваат сѐ почести – а парадоксот е што многу пациенти имаат уредни наоди и сепак чувствуваат тегоби. Токму ова го објасни д-р Срџан Марковиќ.
„Грчеви во стомакот, запек, течна столица – тоа се тегоби со кои сѐ почесто се среќаваме во праксата. Здрави сте, а имате проблем“, објаснува докторот, нагласувајќи дека станува збор за функционални пореметувања на дигестивниот тракт – состојби кај кои нема органско оштетување, но има реални симптоми.
Што значи „функционално пореметување“?
Најчестата дијагноза во оваа група е синдром на нервозно црево (IBS) – состојба што се карактеризира со:
• грчеви и болки во стомакот
• надуеност
• запек или дијареја (или наизменично)
• чувство на непотполно празнење
„Кога нема стрес, нема ни прекумерно лачење желудочна киселина што ја иритира слузокожата“, вели д-р Марковиќ.
Според него, овие состојби се двојно почести кај жените, што се поврзува со хормоналните флуктуации, но и со различниот психолошки одговор на стрес.
Како стресот влијае врз дигестивниот систем?
Стресот не е само психолошка состојба – тој активира хормонален одговор (кортизол, адреналин) кој директно влијае врз:
• подвижноста на цревата
• лачењето на желудочна киселина
• чувствителноста на нервните завршетоци во дигестивниот тракт
• цревната микробиота
Долготрајниот стрес може да придонесе за:
• хроничен гастритис
• рефлукс
• синдром на нервозно црево
• покачен крвен притисок
• нарушувања на спиењето
• анксиозност и депресија
Современата медицина сѐ повеќе зборува за „оска црево–мозок“ – двонасочна комуникација помеѓу нервниот и дигестивниот систем.
Емоции и телото: што предизвикуваат?
Емоционалната состојба има конкретни биолошки последици:
• Стрес – зголемена киселина, грчеви, дијареја или запек
• Страв – забрзана работа на срцето, ладна пот, „јазол“ во стомакот
• Бес – покачен крвен притисок, напнатост во мускулите
• Тага – намален апетит или прејадување
• Загриженост – хронична надуеност и тензија во абдоменот
• Паника – мачнина, чувство на гушење, потреба за итно празнење на цревата
Телото не прави разлика помеѓу „реална“ опасност и емоционален товар – реагира исто.
Кога треба да се јавите на лекар?
Иако функционалните пореметувања се чести, важно е да се исклучат органски причини. Побарајте лекарска помош ако имате:
• ненадејно губење телесна тежина
• крв во столицата
• анемија
• силни ноќни болки
• симптоми по 50-та година што првпат се јавуваат
Препорачани прегледи и анализи (по проценка на лекар):
• комплетна крвна слика
• CRP и воспалителни маркери
• тест за крвавење
• ултразвук на абдомен
• гастроскопија или колоноскопија (ако има индикација)
• тестирање на тироидна функција
• анализа на интолеранција на лактоза или глутен
Раната проценка е клучна – не за да се создаде страв, туку за да се исклучат сериозни состојби.
Што можете да направите?
✔ Регулирајте го сонот (7–8 часа)
✔ Намалете процесирана храна и внесувајте растителни влакна
✔ Вклучете пробиотска храна
✔ Движете се најмалку 30 минути дневно
✔ Практикувајте техники за управување со стрес (дишење, медитација, психотерапија)
Во одредени случаи, лекарот може да препорача пробиотици, суплементи за дигестија или терапија за регулација на цревната подвижност.
Клучна порака
Да се биде „клинички здрав“ не значи да се нема проблем. Функционалните нарушувања на дигестивниот тракт се реални, чести и тесно поврзани со стресот и емоционалната состојба.
Телото зборува – прашањето е дали го слушаме, пишува НМД.
