Дали е нормално по 40. година да забораваме имиња, обврски и детали? Дали мозокот навистина „ослабува“ со годините – или ние едноставно престануваме да го користиме правилно?
Психотерапевтката Наталија Бехтерева, потомок на славниот невролог Владимир Бехтерев, во едно од своите најцитирани интервјуа објаснува зошто паметењето не зависи од возраста, туку од навиките – и кој е најмоќниот, а најпотценет „лек“ за мозокот.
🧠 Мозокот на витезот и мозокот на академикот – има ли разлика?
На прв поглед, може да изгледа дека луѓето во минатото живееле поедноставно – без вести, социјални мрежи и постојани известувања. Но, Бехтерева ја руши оваа илузија:
„Анатомски – нема разлика. Не се појавиле нови делови на мозокот, ниту исчезнале старите. Ако ставите мозок на средновековен витез и мозок на современ академик еден до друг – нема да ги разликувате.“
Разликата не е во капацитетот, туку во типот на ментален напор.
Витезот морал да планира рути, храна, безбедност, борба, преживување. Неговиот мозок постојано анализирал, комбинирал и носел одлуки.
📱 Дали современиот човек навистина „оглупува“?
Во 21 век, речиси сè ни е готово:
GPS размислува наместо нас, апликации паметат броеви, алгоритми носат избори.
„Начинот на кој го користиме мозокот се промени. Денес можеме да зборуваме за блага деградација – не затоа што мозокот старее, туку затоа што не го активираме доволно.“
Како и секој мускул, мозокот слабее ако не се користи.
🧩 Како да се зачува паметењето по 40. година
Добрата вест е дека падот на паметењето не е судбина.
Мозокот реагира на секојдневна стимулација – без оглед на возраста.
Бехтерева советува:
• учење нови јазици
• читање и гледање филмови со анализа
• посета на изложби и културни настани
• промена на рутата до работа
• решавање проблеми на нов начин
Но, еден фактор го издвојува како најмоќен:
🗣️ Разговорот – најдобриот лек за мозокот
„Вечерните разговори со семејството го намалуваат ризикот од анксиозност, психосоматски нарушувања, па дури и Алцхајмерова болест. Искрен разговор често вреди повеќе од психотерапија.“
Во време на пораки и скролување, разговорот во живо станува луксуз – но и најевтина превенција за менталното здравје.
(Токму затоа, експертите за здравје сè почесто препорачуваат „дигитални паузи“, семејни вечери без телефони и структуриран дневен ритам – навики кои индиректно го подобруваат и квалитетот на спиењето, концентрацијата и работната ефикасност.)
🌙 Соништата – случајни слики или одговори?
Соништата не се магија, но не се ни случајни.
„Ноќе мозокот ги обработува информациите од денот. Постојат теории дека во тој процес се ‘поправаат’ и одредени внатрешни системи.“
Бехтерева предупредува да не се верува слепо во соновници:
„Ист симбол нема исто значење за сите.“
Една едноставна, но ефикасна техника:
„Поставете си јасно прашање пред спиење. Често се будиме со одговор.“
🎯 Зошто желбите не се остваруваат – или се остваруваат погрешно?
Мозокот реагира на прецизни инструкции.
„Кога желбата е нејасна или негативно формулирана, мозокот се фокусира на проблемот – не на решението.“
❌ „Не сакам лоша работа.“
✅ „Сакам работа со одредена плата, тим и работно време.“
„Мозокот не го разбира ‘не сакам’. Тој гледа слика – и ја следи.“
🧘 Медитација – тренд или сериозна алатка?
За Бехтерева, медитацијата е едноставна:
тренинг на вниманието.
„Фокусирајте се на стрелката на часовникот, одете по права линија без грешка, молете се – сето тоа се вежби за концентрација.“
(Затоа денес сè повеќе корпоративни програми, едукативни платформи и здравствени апликации вклучуваат техники за внимание и ментална фокусираност како дел од современиот „brain care“.)
✅ Што можете да направите уште денес
• Јасно формулирајте една желба
• Променете ја секојдневната рута
• Разговарајте навечер со блиските
• Погледнете стар проблем од нов агол
• Поставете си прашање пред спиење
🧠 Заклучок
Мозокот е најмоќната алатка што ја имаме – но работи само ако го користиме.
Не му треба магија. Му треба внимание, љубопитност и мали, секојдневни предизвици.
